حساسیت به ماهی چیست و برای درمان آن چه باید کرد؟

حساسیت و آلرژی به ماهی

حساسیت به ماهی یک واکنش از سوی سیستم ایمنی بدن نسبت به مصرف ماهی و فرآوردههای آن است. از آنجا که علائم این نوع آلرژی میتوانند منجر به فوت فرد شوند، در صورت مشاهده آنها باید سریعا به پزشک مراجعه کرد. افراد مبتلا به این آلرژی نباید از هیچ نوع ماهی استفاده کنند.

به طور کلی در ایران حساسیت و آلرژی به ماهی به عنوان یکی از انواع آلرژی های غذایی مهم به شمار می آید. به نظر می آید شیوع آلرژی به ماهی در استان هایی مانند مازندران، خوزستان، بوشهر، بندرعباس، گیلان به دلیل دسترسی و مصرف بیشتر ماهی بیشتر باشد.

نکته قابل توجه در ارتباط با آلرژی به ماهی آن است که برخلاف دیگر آلرژی های غذایی که به طور معمول شروع آن از کودکی می باشد، حساسیت و آلرژی به ماهی اغلب در سنین جوانی و بزرگسالی بروز می یابد. شایعترین ماهی های آلرژی زا در جهان ماهی های تُن و سالمون می باشند. باید توجه داشت اگر فرد به یک نوع ماهی حساسیت داشته باشد الزاما به سایر مواد خوراکی دریایی مانند میگو ممکن است آلرژی نداشته باشد! البته این نکته می تواند با معاینات و انجام آزمایشات مربوطه توسط پزشک متخصص بررسی شود.

نشانه ها و علائم ابتلا به حساسیت ماهی چیست ؟

زمانی که فردی به ماهی حساسیت دارد، سیستم ایمنی بدن که معمولا با عفونت ها مبارزه می کند، به پروتئین ماهی واکنش نشان می دهد. هر بار که فرد ماهی می خورد یا به آن دست می زند یا بو می کند بدن این پروتئین ها را مضر می داند و مواد شیمیایی مانند هیستامین را آزاد می کنند. که می تواند منجر به علائمی نظیر:

• خس خس سینه
• سرفه
• گرفتگی صدا یا سینه
• سفتی درگلو
• دل درد و معده درد
• استفراغ
• اسهال
• چشم های ملتهب، آبکی
• کهیر
• لک های قرمز
• التهاب
• افت فشار خون که باعث حواس پرتی می شود
• خارش کلی
• گرفتگی بینی و عطسه
• سردرد
• دشواری تنفسی (آسم)
• نفخ، باد کردگی

کنترل حساسیت به ماهی

۲. برچسب مواد غذایی را با دقت بخوانید.

۳. علائم آنافیلاکسی را با اپینفرین (آدرنالین) درمان کنید.

آنا فیلاکسی:

واکنشی بالقوه مهلک است که با اختلال در تنفس باعث شوک بدن می شود

گاهی اوقات یک فرد در زمان های مختلف به طور متفاوت واکنش نشان می دهد. آلرژی ماهی حتی اگر واکنش های قبلی ملایم باشد می تواند موجب واکنش شدید به نام آنا فیلاکسی شود.

ممکن است آنا فیلاکسی با برخی از علائم مشابه و واکنش های شدید کمتری شروع شود، اما می تواند به سرعت بدتر شوند.

فرد ممکن است مشکل تنفسی داشته باشد . آنا فیلاکسی در صورت درمان نشدن بیشتر از یک قسمت بدن را درگیر می کند . بچه ای که به ماهی آلرژی دارد باید به طور کامل از خوردن ماهی اجتناب کند. گاهی انواع ماهی ها برای تشخیص آلرژی تست می شود. در این صورت، بهتر است از مصرف انواع ماهی ها اجتناب کنید.

علائم و نشانه های آنافیلاکسی عبارتند از:

• تورم شدید گلو که در آن فرد احساس می کند یک جسم توده مانند در گلو گیر کرده و به سختی می تواند نفس بکشد و حرف بزند.
• سبکی سر و سرگیجه
• اختلال در تنفس
• ضربان قلب سریع و فشار خون پایین
• در موارد نادر ، بی هوش شدن

انواع ماهی های حساسیتزا

درمیان بیش از ۲۰ هزار گونه ماهی شناخته شده، چندین مورد وجود دارد که خطر آلرژی نسبت به آنها بسیار زیاد است. براساس تحقیقات منتشر شده در «Frontiers of Immunity» این ماهیها شامل موارد زیر هستند:

• کپور
• کاد
• سفرهماهی
• هالیبوت
• شاهماهی
• ماهی خالمخالی
• ساردین
• ماهی قرمز
• سالمون
• ماهی خاردار
• ارهماهی
• تیلاپیا
• قزلآلا
• ماهی تن

فراتر از حساسیتزا بودن خود ماهیها، معمولا فرآوردههای جانبی ماهی مانند چاشنیهایی مانند سس ورشستیر، سس سالاد سزار، کاپوناتا (دلمه بادمجان سیسیلی)، ژلاتین ماهی که در هاتداگها و سایر گوشتهای فرآوری شده از ماهی نیز میتوانند ایجاد حساسیت کنند.

روشهای تشخیص آلرژی به ماهی

متخصص آلرژی ممکن است حساسیت به یک نوع ماهی خاص را در شما از طریق آزمون جلدی آلرژی یا آزمایش خون تشخیص بدهد.

در آزمون جلدی، مقدار کمی از مایع حاوی پروتئین ماهی مورد آزمایش را بر روی پشت ساعد قرار میدهند که بعد با یک قاشقک کوچک استریل شده آن را میمالند تا مایع به درون پوست نفوذ کند. اگر ظرف ۱۵ تا ۲۰ دقیقه یک نقطهی سرخرنگ ایجاد شود، این می تواند نشانگر آلرژي باشد.

در آزمایش خون، یک نمونهی خون به آزمایشگاه فرستاده میشود تا جهت وجود پادتنهای ایمونوگلوبولین در پروتئین گرفته شده از ماهی مورد آزمایش، بررسی شود.

اگر این آزمایشها قطعی نباشند، متخصص آلرژی شما ممکن است دستور یک چالش خوردن غذا را بدهد. تحت نظارت پزشکی، مقادیر کمی ماهی یا یکی از فرآوردههای ماهی را خواهید خورد تا ببینید که آیا واکنشی حاصل میشود. به خاطر این امکان که واکنش میتواند شدید باشد، این آزمون در مطب متخصص آلرژی یا در یک مرکز چالش غذایی با تجهیزات و داروهای اورژانسی فراهم شده انجام میشود.

مدیریت و درمان حساسیت به ماهی:

مدیریت در آلرژی ماهی یعنی اجتناب شدید از خوردن ماهی که به آن آلرژی دارید. پزشکان به طور معمول به افرادی که نسبت به یک نوع ماهی حساسیت دارند، توصیه می کنند که از مصرف همه انواع ماهی اجتناب کنند. اگر به یک ماهی خاص آلرژی دارید حتما دوست دارید انواع دیگر از ماهی را در رژیم غذایی خود بگنجانید، رژیم غذایی خود را بدون راهنمایی پزشک تغییر ندهید.

ماهی یکی از هشت ماده غذایی آلرژی زا است که معمولا با برچسب غذاهای آلرژی زا در برخی کشورها بفروش می رسند.

در حالی که آلرژی داشتن به پروتئین ماهی بسیار رایج است، ممکن است نسبت به ژلاتین ماهی (که از پوست ماهی و استخوان درست شده است)حساسیت داشته باشید. افراد مبتلا به آلرژی ماهی باید قبل از خوردن مکمل های غذایی ماهی با پزشک مشورت کنند.

اگر به رستوران می روید در حالی که حساسیت دارید هرگز ماهی سفارش ندهید زیرا نمی دانید از چه نوع ماهی استفاده کرده اند و با توجه به خطر بالای ارتباط متقابل در طول آماده سازی غذا، بهتر است از غذاهای دریایی به طور کلی اجتناب کنید، حتی اگر می خواهید چیزی غیر از ماهی سفارش دهید. از مناطقی که ماهی پخته می شود فاصله بگیرید، چرا که ممکن است پروتئین ها در حین پخت در هوا پخش شوند.

درمان افراد مبتلا به آلرژی ماهی هم اجتناب کامل از مصرف ماهی است از آنجا که مصرف ماهی اغلب باعث آنا فیلاکسی می شود، پزشکان به محض مشاهده علائم آدرنالین را تزریق می کنند زیرا اگر جدی گرفته نشود می تواند کشنده باشد.

چگونه آلرژی ماهی در کودکان درمان می شود ؟

اگر کودک آلرژی ماهی یا هر گونه آلرژی جدی غذایی داشته باشد، پزشک تزریق اپی نفرین را اورژانسی تجویز می کند.

داروی اپی نفرین کوچک و قابل حمل است که باید همیشه آن را به همراه داشته باشید تا در مواقع ضروری آن را به کودک تزریق کنید حتی اگر می توانید به کودک یاد بدهید تا خودش بتواند این کار را انجام دهد و مسئولین مدرسه را در جریان آلرژی فرزندتان قرار دهید .

هرثانیه در پاسخ به آلرژی اهمیت دارد اگر کودک شروع به بروز علایم آلرژی جدی، مثل ورم دهان یا گلو و یا سختی در تنفس می کند، اپی نفرین را تزریق کنید و سریع او را به اورژانس ببرید. کودک باید تحت نظارت پزشک قرار گیرد، زیرا موج دیگری از علایم جدی می تواند رخ دهد.

هم چنین ایده خوبی است که آنتی هیستامین را همراه خود داشته باشید چون می تواند به درمان علائم آلرژی خفیف کمک کند.

جلوگیری از آلرژی ماهی :

• در حالی که آلرژی ماهی نسبت به غذاهای دریایی دیگر یا آجیل رایج نیست اما بسیار جدی تر است در این راستا، باید گام هایی برای محافظت از خود بردارید.
• همیشه برچسب های روی کالا را بخوانید. و مواد تشکیل دهنده موجود درآن را بررسی کنید.
• از فرد دیگری بخواهید خرید ماهی را انجام دهد و حتی در تمیز کردن غذاهای دریایی، سطوح، ظروف که در معرض باقیمانده ماهی قرار خواهند گرفت همکاری نکنید.